15. maí 2013 12:46

Sigurður Þórólfsson

Leiðarhólmsskráin - 500 ára afmæli

Nú á vordögum eru 500 ár liðin frá því að boðað var til fundar 26 veraldlegra leiðtoga af Norðurlandi, Dölum og Vestfjörðum á Leiðarhólmi í Miðdölum í Dalasýslu. Til þessa fundar hefur sennilega verið boðað af þeim frændunum Jóni Sigmundssyni, lögmanni í Víðidalstungu, og Birni Guðnasyni í Ögri, en þeir áttu báðir í hörðum deilum við kirkjuyfirvöld, biskupana á Hólum, Gottskálk Nikulásson og Skálholtsbiskupinn Stefán Jónsson. Þessi staður, Leiðarhólmur, hefur verið valinn vegna legu sinnar, tiltölulega miðsvæðis fyrir þá sem sækja áttu fundinn og aðstæður mjög góðar á grundunum við Miðá.

Það hefur væntanlega vorað betur í maíbyrjun 1513 heldur en nú í vor og því auðveldara að leggja í langferðir á þessum árstíma. Menn áttu að vísu mislangt að sækja á þennan fund.  Sá sem lengst átti að fara var Finnbogi Jónsson, fyrrum lögmaður norðan og vestan, sem kom frá Ási í Kelduhverfi, aldraður orðinn, kominn yfir áttrætt. Hann mætti þarna með tveimur sonum sínum, Þorsteini í Reykjahlíð og Sigurði, sem um þessar mundir var að taka við sýslumannsembætti í Skagafirði. Enginn fulltrúi mætti úr Snæfellsnessýslu og eins var talsverð eyða í hópi fundarmanna úr Skagafirði og Húnavatnssýslu austanverðri, en þrátt fyrir það töldu fundarboðendur sig hafa umboð allra lögréttumanna á svæðinu frá „Hvíá til Helkunduheiðar,“ eins og segir í Vestfirðingasögu. Tilgangur með þessum fundi var fyrst og fremst að mótmæla því, sem fundarmenn kölluðu ofríki kirkjuvaldsins, þar sem valdi kirkjunnar væri ótæpilega beitt til að knýja menn til hlýðni og jafnvel að afsala sér eignum upp í sektir, sem mörgum fannst ákvarðaðar með vafasömum dómum. Mönnum fannst því eðlilegt að skjóta málum sínum til úrskurðar kóngsins, sem um þessar mundir var Kristján annar, og fá hann til liðs við sig í baráttunni við kirkjuvaldið. Það hafði og reynst þeim félögum, Jóni og Birni, vel á undangengnum árum þegar þeir brugðu sér til Danmerkur á konungsfund og komu heim með konungsbréf upp á vasann til stuðnings við sinn málstað.  Og nú var komið að því að sameinast um bænaskrá til konungs um stuðning í baráttunni við kirkjuvaldið. Þessi barátta um auð og völd var reyndar ekki ný og höfðu valdamestu ættirnar ekki dregið af sér, en sölsað undir sig miklar jarðeignir, en þeim auði fylgdu mikil völd sem menn vildu ógjarnan missa. Á Vestfjörðum hafði kirkjan lítt seilst til áhrifa, sennilega vegna fjarlægðar og erfiðra samgangna. Það er ekki fyrr en Magnús Eyjólfsson verður biskup árið 1477 sem athyglin beinist að Vestfjörðum, en hann var frá Haga á Barðaströnd, og Stefán Jónsson, sem á eftir honum kom var einnig Vestfirðingur. Vera má að upphaf deilna Björns í Ögri og biskupsins í Skálholti megi rekja aftur til Björns Einarssonar, Jórsalafara, þegar hann árið 1387 lendir í hrakningum á leið frá Noregi til Íslands, en hrekst til Grænlands og er þar í tvo vetur, en í þeim hrakningi lofar hann æðri máttarvöldum gjöfum sem þakklætisvott fyrir lífgjöf.  Það verður til þess, að hann ánafnar kirkjunni Vatnsfjörð eftir sinn dag með testamentisbréfi nokkru áður en hann siglir til Jórsala.  Þessum stað hafði svo Björn í Ögri náð undir sig þegar hér er komið sögu með lagakrókum og vafasamri túlkun á erfðamálum. Aftur á móti snerust deilur Jóns Sigmundssonar við Gottskálk að stórum hluta um meinta meinbugi varðandi hjúskaparmál hans og Bjargar Þorvaldsdóttur, en biskup taldi þau vera fjórmenninga og hefðu því ekki mátt giftast. Auk þessa hafði Jón ekki staðið skil á ýmsum greiðslum af þeim kirkjugjöldum sem hann átti að greiða. Það var því enginn skortur á deiluefnum.  Nú var því svo komið að leikmenn vildu leita til konungs sem liðsmanns gegn ofríki kirkjuvaldsins og rétta með því sinn hlut. 

Um árangur af þessum fundi skal ekki neitt fullyrt hér, en þó er ljóst að báðir aðilar börðust af fullri einurð fyrir sínum málstað og hvor um sig vildi sanna að réttlætið væri sín megin.  Þetta kemur vel fram í Vestfirðingasögu Arnórs Sigurjónssonar, sem út kom árið 1975, sem fjallar um helstu persónur og atburði sem tengjast Vestfjörðum frá lokum 14. aldar og fram á 16. öld.  En því vek ég athygli á þessu máli núna að mér finnst eðlilegt að þessa merka atburðar sé minnst nú þegar 500 ár eru liðin frá því að hópur manna kom saman á Leiðarhólmi í Dölum 10. maí 1513 til að hnekkja því valdi sem þeir töldu ranglega beitt gegn alþýðu landsins, þótt þeir sjálfir hlífðust ekki við að beita svipuðum gerðum þegar þeim hentaði. Það væri því verðugt verkefni þar til bærra aðila að minnast þessa atburðar með veglegum hætti á þessu ári.

Innri Fagradal, 10. maí 2013

Sigurður Þórólfsson

15. maí 2013 12:44

Guðjón Guðmundsson

Lífeyrisskuldbindingar öldrunarstofnana

Undanfarin ár hafa staðið yfir viðræður milli Samtaka fyrirtækja í velferðarþjónustu (SFV) og fjármálaráðuneytisins um yfirtöku ríkisins á lífeyrisskuldbindingum hjúkrunar- og dvalarheimila. Þessar skuldbindingar hafa hlaðist upp og koma til greiðslu með vaxandi þunga á næstu árum. SFV hefur bent á að þegar velferðarráðuneytið ákveður daggjöld dvalar- og hjúkrunarheimila, sem gert er einhliða og án samráðs við heimilin, þá sé ekki gert ráð fyrir lífeyrisskuldbindingunum.  Fjármálaráðuneytið neitaði þessu sjónarmiði lengi vel, en á síðasta ári staðfesti velferðarráðuneytið að þetta væri rétt túlkun hjá SFV.

Nú hillir undir lausn á þessu máli og að gengið verði frá uppgjöri við öldrunarstofnanir á næstu mánuðum. Á aðalfundi SFV í lok apríl kom fram að tillaga að lausn sé komin fram. Vonandi tekst að ljúka þessu uppgjöri sem allra fyrst.

Á meðfylgjandi töflu má sjá hvaða áhrif lífeyrisskuldbindingarnar hafa á afkomu HÖFÐA hjúkrunar- og dvalarheimilis. Allar tölur eru í þúsundum.

Halli 2011 og 2012 stafar af þeirri ákvörðun Velferðarráðuneytisins að fækka hjúkrunar- og dvalarrýmum um 5 frá ársbyrjun 2011. Við það lækkuðu tekjur Höfða um 35 millj.  Þessi fækkun rýma hefur nú skilað sér til baka.

Eins og þarna kemur fram er afgangur af rekstri og fjármagnsliðum rúmar 200 milljónir á síðustu 8 árum.  Þessi afgangur hefur farið í að byggja upp öflugan varasjóð fyrir heimilið. Afskriftir eru einnig rúmar 200 milljónir, en síðan kemur það sem setur reikningslega afkomu á hvolf; reiknaðar lífeyrisskuldbindingar upp á 452 millj.

Það er stórmál fyrir öldrunarstofnanir í landinu að uppgjör á lífeyrisskuldbindingunum fari fram sem allra fyrst. Að öðrum kosti koma þær með fullum þunga á heimilin á næstu 15-20 árum sem er auðvitað fráleitt þar sem ekki hefur verið gert ráð fyrir þessum kostnaði í þeim daggjöldum sem ríkið ákveður heimilunum.

Guðjón Guðmundsson.

Höf. er framkv.stjóri Höfða

2. maí 2013 11:48

Að loknum kosningum

Nú að loknum alþingiskosningum er mér efst í huga þakklæti til alls þess fjölda stuðningsfólks sem bæði hvatti mig og studdi og okkur frambjóðendur í kosningabaráttunni. Sérstaklega er ég þakklátur kjósendum mínum og samherjum í Norðvesturkjördæmi fyrir góða vinnu og dyggan stuðning. Sjálfum fannst mér kosningabaráttan ákaflega gefandi og skemmtileg. Hvarvetna í kjördæminu sem ég fór fann ég mikinn hugmyndafræðilegan samhljóm með íbúum enda þekki ég aðstæður vel. Fullveldismálin, afturköllun umsóknar að ESB, sjávarútvegsmálin og baráttan fyrir stöðu sjávarbyggðanna, landbúnaður, matvælavinnsla, ferðaþjónustan, samgöngumál kjördæm­isins, raunveruleg náttúruvernd og ekki síst heilbrigðisþjónustan á landsbyggðinni - öll þessi baráttumál sem við stöndum fyrir komu skýrt fram í kosningabaráttunni og höfðu sín áhrif.

meira...
 

26. apríl 2013 10:15

Hörður Ríkharðsson

Byggðastefna hefðbundinna atvinnuhátta

Frá því á 8. áratug síðustu aldar teljum við Íslendingar okkur hafa rekið byggðastefnu. Lengi framan af snerist stefnan um fjárfestingu í landbúnaði og sjávarútvegi sem á endanum varð of mikil. Gilti þá helst fyrir byggðalög, fyrirtæki og einstaklinga að komast í aðstöðu gagnvart hinu pólitíska valdi sem úthlutaði fjármagni, deildi og drottnaði. Ég held að það sé óumdeilt að við sóuðum fjármunum, horfðum ekki til framtíðar og ofmátum getu hefðbundinna atvinnugreina til þess að bera uppi byggðirnar um alla framtíð. Hversu mjög sem okkur þykir vænt um landbúnað og sjávarútveg, þá geta sauðkindin og þorskurinn ekki borið uppi þá byggð sem við viljum sjá út um landið. Verðmætaukningu í framleiðslu hefðbundnu greinanna hefur því miður fylgt samdráttur í störfum. Ekki þarf annað en að líta við á nýjustu kúabúunum til að sjá að ein hjón halda kýr eins og þrjár til fjórar fjölskyldur gerðu fyrir aðeins 20 - 30 árum.

meira...
 

26. apríl 2013 10:04

Sigurjón Þórðarson

Kjóstu Dögun, kjóstu Guðrún Döddu

Fyrir þá kjósendur í Norðvesturkjördæmi sem vilja breyta gangverki íslenskra stjórnmála á þann veg að hagsmunir almennings verði settir í öndvegi í stað þess að áfram ráði för sérhagsmunir fjármálakerfisins og LÍÚ, er ráð að kjósa Dögun.

Í forystusæti Dögunar er baráttukonan Guðrún Dadda Ásmundsdóttir. Hún hefur ekki sóað tíma sínum inni á gafli hjá sérhagsmunaklíkunum, eins og helstu frambjóðendur fjórflokksins, heldur hefur hún varið kröftum sínum í þágu fólksins í landinu.

meira...
 

26. apríl 2013 09:39

Svanhildur Guðmundsdóttir

Hvað er að vera jafnaðarmaður?

Ég er jafnaðarmaður í eðli og sinni, mér finnst réttlátt að þeir sem geta, aðstoði þá sem ekki geta. Mér finnst réttlátt og í raun forréttindi að borga skatta því með því legg ég til samfélagsins – þess samfélags sem ég vil að sé byggt upp fyrir okkur öll, hvernig sem við fæðumst og hvernig sem við stöndum. 

Þeir sem hafa farið hallloka í lífinu eiga ekki að þurfa að gjalda þess – við eigum að hjálpast að. 

Við fáum ekki alltaf allt sem við viljum, en það er mikils virði að stuðla að því að við fáum það sem við þurfum, fáum það sem við teljum vera grunnréttindi og grunnþarfir til að geta borið okkar höfuð hátt í daglegu amstri. 

meira...
 

25. apríl 2013 15:41

Reynir Eyvindsson

Eru álver eitthvað mengandi?

Ég var að ræða við konu um daginn um stjórnmál. Hún er rúmlega 30 ára og ágætlega gefin. Hún ætlaði að kjósa Sjálfstæðisflokkinn, m.a. vegna þess að hann vildi nýtt álver og það vildi hún líka. Og ekki ætlaði hún að kjósa VG, því þeir væru á móti álverum. Ég sagði henni að VG ætlaði ekki að jafna álverin sem fyrir eru við jörðu og senda alla sem vinna þar í heiðarbýli að gæta lamba. En að við værum ekki til í að byggja ný álver. Ég spurði hana hvort hún vissi svona nokkurn veginn hvað álverið blési miklu af koltvísýringi út í andrúmsloftið. Það vissi hún ekki. Ég bað hana að giska, en hún treysti sér ekki í það. Hún hafði ekki hugmynd um það. Ég sagði henni að eitt álver losaði u.þ.b. jafn mikið og allur fólksbílaflotinn á Íslandi. Þetta virtist ekki koma henni á óvart, og ekki hafa sérstaklega mikil áhrif á hana, eða sannfæringu hennar um að álver væru gott mál. Ég get hins vegar sagt að þetta kom mér á óvart þegar ég komst að þessu.

Fjölmiðlarnir á Íslandi

Af hverju er ekki talað um þetta á Íslandi? Af hverju heldur annar hver maður að álframleiðsla á Íslandi sé tandurhrein, svona eins og að keyra rafmagnsbíl? Þegar svo við bætist að álverin borguðu engan skatt alveg þar til vinstri stjórnin núverandi píndi þau til að gera það og að Landsvirkjun þarf að leggja út í rándýrar virkjanir sem enginn veit hvort verði nokkurn tímann borgaðar. Af hverju trúir fólk því ennþá að það sé rétt að halda áfram að byggja álver? Það er eitthvað sem áliðnaðurinn er að gera rétt í fjölmiðlun á Íslandi!

Hvalfjörðurinn kaffærður á hverju ári

Álverið á Reyðarfirði framleiðir 350.000 tonn á ári. Það myndast 1,6 tonn af koltvísýringi við framleiðslu á einu tonni af áli. Það gerir 560.000 tonn af koltvísýringi. 1). Heildar útblástur alls bílaflotans var árið 2005 700 þúsund tonn. 2). Eldsneytisnotkun bílaflotans er svipuð og þá. 3). Fólksbílaflotinn er u.þ.b. 85% af öllum flotanum, svo útblásturinn er svipaður og frá álverinu. Ef við reiknum áfram: 1 kg CO2 er rúmlega 500 lítrar = 0.5 rúmmetrar.  4). Hvalfjörðurinn er 133 ferkílómetrar = 133 milljón fermetrar. Ef koltvísýringurinn myndi leggjast á Hvalfjörðinn og ekki fara neitt, myndu 560 milljón kg af CO2 þekja Hvalfjörðinn allan og ná u.þ.b. (560 milljón kg*0.5 m3/kg) /133 milljón m2  = 2.1 metra upp í loftið.

Kosningarnar

Þessi kona sem ég talaði við er þriggja barna móðir. Hlýnun jarðar er risastórt vandamál. Það verður vandamál afkomenda okkar. Það verður ekki spurning um hvort við komumst 20 mínútum fyrr eða seinna í vinnuna, heldur er þetta spurning um líf og dauða fyrir þorra mannkyns. Reynum nú að gera eitthvað við orkuna, sem er hollara fyrir börnin okkar og hagstæðara fyrir okkur. Kjósum ekki állistana á laugardaginn.

Kveðja,

Reynir Eyvindsson.

1) Google, slá inn: álver í samanburði við bíl

2) http://www.kolvidur.is/Minnkun-utblasturs-CO2/

3) http://www.os.is/media/eldsneyti/Eldsneytisspa-2012.pdf

4) Google, slá inn: volume of co2 gas

25. apríl 2013 15:39

Pálmey Gísladóttir

Vilt þú taka þátt ?

Flokkur heimilanna er flokkur allra heimila í landinu og hefur það að meginmarkmiði að standa vörð um þeirra hag og velferð. Við eigum öll heimili og heimilin eru hornsteinn í hverju þjóðfélagi. Við skorum á þig kjósandi góður að stíga fram og taka þátt.

Skorum á þig að taka þátt í að verja:

• Heimilin í landinu,

• Heilbrigðiskerfið í landinu,

• Menntakerfið í landinu,

• Auðlindirnar í landinu,

• Fyrirtæki og iðnað í landinu,

• Landbúnaðinn í landinu,

• Náttúru og ferðaþjónustu í landinu.

Vilt þú taka þátt í að koma í veg fyrir að næstu fjögur ár snúist um að verja bankakerfið og fjármagnseigendur? Vilt þú að næstu fjögur árin verði skjaldborg um flokkana sem lofa því að með inngöngu í Evrópusambandið verði öll okkar vandamál úr sögunni? Vilt þú taka þátt í því að gefa lífeyrissjóðunum áframhaldandi fríspil til að fjárfesta í bönkum og fyrirtækjum sem eru í raun einskis virði í stað þess að sinna því hlutverki sem þeim var ætlað? Vilt þú taka þátt í að veita flokkunum sem nú sitja á þingi aftur brautargengi, flokkum sem hafa haft fjögur ár til að vinna fyrir þig og þína en hafa ekki gert það, þvert á móti. Vilt þú taka þátt í að láta aðkeyptar skoðanakannanir ráða því hver fer með völdin í landinu næstu fjögur árin? Skoðanakannanir sem útiloka þrjátíu og sjö þúsund manns frá þátttöku. Þrjátíu og sjö þúsund ellilífeyrisþega sem dæmdir eru óhæfir til að taka þátt. Fólkið sem vann hörðum höndum að því að byggja upp íslenskt samfélag svo við og þeir sem á eftir okkur koma geti búið við betri kjör en það sem þeim bauðst.

Stóra spurningin kjósandi góður er: Ert þú tilbúinn að standa með sjálfum þér, heimilunum, heilbrigðiskerfinu, menntakerfinu, fyrirtækjum og iðnaði, landbúnaði, ferðaþjónustu og öllum þeim sem bíða eftir réttlátum aðgerðum til hagsbóta fyrir íslenskan almenning?

Ef svo er þá velur þú Flokk heimilanna á kjörseðlinum laugardaginn 27 apríl. X-I Flokkur heimilanna.

Pálmey Gísladóttir

Höf. er oddviti fyrir Flokk heimilanna í Norðvesturkjördæmi.

25. apríl 2013 15:37

Menntun á forsendum nemenda

25. apríl 2013 15:34

Björt framtíð í NV-kjördæmi

25. apríl 2013 15:32

Baráttan um auðlindirnar

25. apríl 2013 15:31

Er valið nokkuð svo erfitt?

25. apríl 2013 10:22

Styðjum Guðbjart Hannesson

25. apríl 2013 10:17

Trú, von og pólitík

25. apríl 2013 10:13

Réttur til náms er lykilatriði við uppbyggingu nýs og betra þjóðfélags

25. apríl 2013 10:08

Tryggjum okkur krafta Eyrúnar

25. apríl 2013 10:07

Jón Bjarnason stendur við sitt

25. apríl 2013 09:42

Björt og betri framtíð fyrir alla

24. apríl 2013 15:47

Minni sóun og meira alls konar

24. apríl 2013 15:28

„Að elska - byggja og treysta á landið“

24. apríl 2013 15:26

Auðlindaákvæði Framsóknarflokksins

24. apríl 2013 15:24

Með jákvæðni að leiðarljósi

24. apríl 2013 15:19

Að fjárfesta í mannréttindum

24. apríl 2013 15:11

Kosningabarátta og loforð

eldri greinar